ẨM THỰC VIỆT NAM – SỨC MẠNH MỀM VÀ NGUỒN LỰC KINH TẾ

Phở của Linh Anh, một trong những món hấp dẫn thực khách tại Canada.

Từ một gian bếp nhỏ đến câu chuyện về sức hút của ẩm thực Việt

Bài viết của Báo Tin tức – TTXVN ngày 16/8/2026 kể câu chuyện về Linh Anh Vietnamese Cuisine tại Toronto. Từ một gian bếp nhỏ trong thời kỳ đại dịch COVID-19, người sáng lập Linh Đỗ bắt đầu tự đi chợ, lựa chọn nguyên liệu, chế biến món ăn, nhận đơn và giao tận nhà. Sự ủng hộ của khách hàng, đặc biệt đối với phở và các món bún truyền thống, tạo nền tảng để nhà hàng đầu tiên ra đời sau đại dịch. Đến tháng 8/2026, Linh Anh đã phát triển thành chuỗi bốn nhà hàng tại khu vực đại đô thị Toronto.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện này không chỉ là quá trình phát triển của một doanh nghiệp.

Trong một thành phố đa văn hóa như Toronto, nơi cộng đồng dân cư đến từ nhiều quốc gia cùng sinh sống, món Việt phải đứng cạnh rất nhiều nền ẩm thực khác. Theo TTXVN, Linh Anh lựa chọn giữ những nét riêng của món ăn Việt thay vì thay đổi quá nhiều để chiều theo thị hiếu địa phương. Hương vị truyền thống, sự hài hòa giữa các nguyên liệu, rau thơm và thực phẩm tươi được xác định là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn đối với nhiều nhóm thực khách.

Từ đó có thể thấy một giá trị quan trọng: bản sắc văn hóa, nếu được gìn giữ và tổ chức thành sản phẩm có chất lượng, có thể đồng thời tạo ra giá trị văn hóa và giá trị kinh tế.

Ẩm thực là một cách để thế giới hiểu Việt Nam

Một món ăn không chỉ bao gồm nguyên liệu và kỹ thuật chế biến.

Đằng sau món ăn còn có câu chuyện về vùng đất, khí hậu, sản vật, tập quán, lịch sử và đời sống của cộng đồng đã tạo ra nó.

Phở, bún bò Huế, bún riêu, bánh mì, bún chả hay những món ăn gia đình của các vùng miền đều chứa đựng những dấu ấn văn hóa riêng. Khi một thực khách quốc tế thưởng thức món ăn Việt, họ có thể đồng thời tiếp cận một phần đời sống và văn hóa Việt Nam.

Đây là điểm làm cho ẩm thực trở thành một công cụ quảng bá văn hóa đặc biệt tự nhiên.

VietnamPlus/TTXVN từng nhận định ẩm thực Việt Nam đã nổi lên như một “đại sứ văn hóa”, góp phần quảng bá đất nước và con người Việt Nam trên trường quốc tế. Sự hiện diện của món Việt tại các sự kiện văn hóa, lễ hội quốc tế và trong đời sống của cộng đồng người Việt ở nước ngoài đã giúp hình ảnh ẩm thực Việt Nam được biết đến rộng hơn.

Trong những năm gần đây, sự quan tâm quốc tế đối với ẩm thực Việt Nam tiếp tục được thể hiện qua nhiều hình thức. VietnamPlus ghi nhận hình ảnh Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung thưởng thức phở tại Hà Nội trong chuyến thăm Việt Nam tháng 4/2026 đã lan truyền trên truyền thông và mạng xã hội châu Á, tiếp tục đưa món ăn Việt Nam đến với công chúng quốc tế.

Những hình ảnh như vậy không thể tự mình tạo nên một thương hiệu quốc gia. Nhưng chúng cho thấy một điều có thể kiểm chứng: ẩm thực Việt Nam đã trở thành một phần của hình ảnh Việt Nam trong nhận thức của công chúng quốc tế.

Từ món ăn đến giá trị kinh tế

Nếu chỉ nhìn ẩm thực dưới góc độ hoạt động ăn uống, chúng ta sẽ chưa nhìn hết tiềm năng kinh tế của lĩnh vực này.

Một món ăn có thể tạo ra cả một chuỗi giá trị: từ người sản xuất nguyên liệu, nông dân, ngư dân, cơ sở chế biến, vận chuyển, nhà hàng, đầu bếp, dịch vụ du lịch cho đến truyền thông và thương mại.

Khi món ăn trở thành một sản phẩm du lịch, giá trị còn được mở rộng sang lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn viên, trải nghiệm văn hóa và các dịch vụ liên quan.

VietnamPlus dẫn thông tin của ngành du lịch cho biết Việt Nam đang hướng tới việc biến ẩm thực từ một dịch vụ phục vụ khách thành một sản phẩm du lịch độc lập. Theo bài viết tháng 7/2026, Việt Nam có hàng nghìn món ăn đặc trưng gắn với 54 dân tộc và nhiều món đã nhận được sự ghi nhận quốc tế.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa.

Một du khách đến Việt Nam không chỉ cần một nhà hàng để ăn.

Họ có thể muốn đến một khu chợ truyền thống, tìm hiểu nguyên liệu, học cách làm món ăn, trải nghiệm bữa cơm gia đình, khám phá ẩm thực đường phố hoặc tìm đến vùng đất nơi món ăn ra đời.

Khi đó, một món ăn trở thành điểm khởi đầu của cả một hành trình kinh tế và văn hóa.

Du lịch ẩm thực đang có thêm cơ sở để phát triển

Những dữ liệu gần đây cho thấy vai trò của ẩm thực trong lựa chọn điểm đến ngày càng đáng chú ý.

Theo báo cáo Travel Outlook 2026 của Agoda được VietnamPlus dẫn lại, 35% du khách Việt Nam cho biết ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn điểm đến. Việt Nam đứng thứ hai tại châu Á về tỷ lệ du khách lựa chọn điểm đến dựa trên trải nghiệm ẩm thực, sau Đài Loan.

Một khảo sát như vậy không thể được dùng để khẳng định rằng ẩm thực là nguyên nhân duy nhất khiến du khách lựa chọn một điểm đến. Nhưng nó cho thấy ẩm thực đang là một yếu tố có trọng lượng trong hành vi du lịch.

VietnamPlus tháng 3/2026 cũng nhận định Việt Nam có cơ hội biến ẩm thực thành một tài sản quốc gia, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải kết nối di sản, ngành thực phẩm – đồ uống và việc chuẩn hóa nghề để nâng vị thế ẩm thực Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đây chính là hướng cần được quan tâm: không chỉ quảng bá món ăn mà phải xây dựng hệ sinh thái kinh tế ẩm thực.

Sức mạnh mềm bắt đầu từ những trải nghiệm rất bình dị

Sức mạnh mềm của một quốc gia không chỉ được tạo nên bởi những chiến dịch quảng bá quy mô lớn.

Nó còn được hình thành từ những trải nghiệm hàng ngày.

Một người nước ngoài ăn phở ở Hà Nội.

Một du khách thử bánh mì trên đường phố Thành phố Hồ Chí Minh.

Một thực khách thưởng thức bún bò Huế.

Một người bạn quốc tế được mời ăn một bữa cơm gia đình Việt Nam.

Những trải nghiệm nhỏ đó có thể tạo nên sự tò mò, thiện cảm và nhu cầu tìm hiểu sâu hơn về đất nước.

VietnamPlus gọi ẩm thực Việt Nam là một “đại sứ văn hóa” và ghi nhận sự hiện diện ngày càng rộng của món Việt trên thế giới.

Ở góc độ này, một nhà hàng Việt ở nước ngoài không chỉ là một cơ sở kinh doanh.

Nó có thể trở thành một điểm tiếp xúc văn hóa.

Câu chuyện Linh Anh tại Toronto thể hiện khá rõ điều đó. TTXVN cho biết nhà hàng không chỉ kinh doanh mà còn hướng tới việc giúp thực khách quốc tế thưởng thức và hiểu hơn về các món ăn Việt Nam.

Đây là một nguồn lực mềm mà Việt Nam có thể phát huy mạnh hơn.

Tiềm năng lớn nhưng không nên biến dự báo thành kỳ vọng thiếu căn cứ

Từ những xu hướng đã được xác nhận, có thể đưa ra một dự báo có điều kiện: nếu Việt Nam tiếp tục nâng cao chất lượng, bảo vệ bản sắc, xây dựng thương hiệu và tổ chức tốt các sản phẩm du lịch ẩm thực, vai trò kinh tế và văn hóa của ẩm thực có khả năng tiếp tục tăng trong những năm tới.

Tuy nhiên, không có cơ sở để khẳng định trước một con số cụ thể về mức đóng góp của ẩm thực vào GDP hoặc doanh thu du lịch trong tương lai.

Điều có thể xác định rõ hơn là những hướng phát triển đang hình thành.

Thứ nhất, ẩm thực có thể trở thành một sản phẩm du lịch độc lập

Không chỉ “ăn trong chuyến du lịch”, du khách có thể lựa chọn Việt Nam vì trải nghiệm ẩm thực.

Điều đó đòi hỏi xây dựng các tour chuyên đề về ẩm thực, chợ, làng nghề, vùng nguyên liệu, món ăn đường phố, cà phê, trà và văn hóa bữa cơm gia đình.

Thứ hai, thương hiệu món Việt có thể tiếp tục mở rộng ở nước ngoài

Câu chuyện Linh Anh cho thấy một doanh nghiệp khởi đầu từ quy mô nhỏ vẫn có thể từng bước xây dựng thương hiệu trong một thị trường đa văn hóa.

Nếu ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam xây dựng được thương hiệu quốc tế, giá trị kinh tế tạo ra sẽ không chỉ nằm ở nhà hàng mà còn có thể mở rộng sang thực phẩm chế biến, nguyên liệu, gia vị và các sản phẩm liên quan.

Thứ ba, ẩm thực có thể hỗ trợ quảng bá nông sản Việt Nam

Mối liên hệ này là một tiềm năng kinh tế hợp lý, nhưng mức độ tác động đối với từng ngành hàng cần được chứng minh bằng dữ liệu thị trường cụ thể.

Khi món ăn Việt Nam được biết đến rộng hơn, cơ hội quảng bá những nguyên liệu đặc trưng đi cùng món ăn cũng có thể mở rộng.

Thứ tư, truyền thông số sẽ tạo thêm không gian lan tỏa

Một món ăn có thể được giới thiệu thông qua video, hình ảnh, câu chuyện của đầu bếp, người dân địa phương và các nhà sáng tạo nội dung.

Đây là một lợi thế mới mà những thế hệ trước chưa có.

Thứ năm, ẩm thực có thể đóng góp nhiều hơn vào thương hiệu quốc gia

Khi một nền ẩm thực được nhận diện cùng với cảnh quan, văn hóa, con người và chất lượng dịch vụ, nó có thể trở thành một trong những điểm chạm quan trọng giúp công chúng quốc tế hình dung về một đất nước.

Nhưng quốc tế hóa không có nghĩa là đánh mất bản sắc

Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Một món ăn muốn đi xa chắc chắn phải có khả năng thích ứng với những thị trường khác nhau. Nhưng thích ứng không đồng nghĩa với việc thay đổi đến mức mất đi đặc điểm làm nên bản sắc.

Câu chuyện Linh Anh ở Toronto cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: giữ hương vị truyền thống, sử dụng nguyên liệu tươi và duy trì những nét đặc trưng của món Việt, đồng thời đưa món ăn vào một môi trường đa văn hóa.

VietnamPlus tháng 7/2026 cũng nhấn mạnh rằng những câu chuyện phía sau mỗi món ăn có vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm văn hóa sâu sắc cho du khách. Muốn xây dựng thương hiệu ẩm thực mạnh, Việt Nam cần chuyển từ việc chỉ quảng bá món ăn sang tạo ra những trải nghiệm gắn với văn hóa.

Đây là một hướng đi rất đáng chú ý.

Không chỉ bán món ăn, mà kể câu chuyện về món ăn.

Không chỉ giới thiệu hương vị, mà giới thiệu nguồn gốc.

Không chỉ quảng bá nhà hàng, mà quảng bá vùng đất và con người.

Cần làm gì để phát huy tốt hơn giá trị văn hóa ẩm thực?

Xây dựng thương hiệu ẩm thực Việt Nam có chiến lược

Cần có cách tiếp cận thống nhất hơn trong quảng bá ẩm thực Việt Nam ra quốc tế, đồng thời tránh biến sự đa dạng vùng miền thành một hình ảnh quá đơn giản.

Thương hiệu chung cần đi cùng những thương hiệu vùng miền và những món ăn tiêu biểu.

Bảo tồn và số hóa tri thức ẩm thực

Cần tiếp tục ghi chép công thức, kỹ thuật chế biến, nguồn gốc món ăn, nguyên liệu đặc trưng và những câu chuyện văn hóa liên quan.

Đây là công việc có ý nghĩa không chỉ đối với bảo tồn mà còn đối với đào tạo, du lịch và quảng bá quốc tế.

Chuẩn hóa chất lượng nhưng không “chuẩn hóa” làm mất bản sắc

VietnamPlus xác định chuẩn hóa nghề, kết nối di sản với ngành thực phẩm – đồ uống là một trong những nền tảng để xây dựng thương hiệu ẩm thực quốc gia.

Cần chuẩn hóa những yếu tố như an toàn thực phẩm, vệ sinh, chất lượng dịch vụ, đào tạo nhân lực và quản trị thương hiệu.

Nhưng không nên biến mọi món ăn thành một công thức giống nhau.

Đào tạo đầu bếp vừa giỏi nghề vừa hiểu văn hóa

Một đầu bếp Việt Nam làm việc ở nước ngoài cần không chỉ biết nấu ngon mà còn có khả năng giải thích món ăn của mình.

Tại sao món ăn có vị như vậy?

Tại sao sử dụng loại rau thơm đó?

Món ăn xuất phát từ vùng nào?

Nó gắn với đời sống như thế nào?

Khi đầu bếp trả lời được những câu hỏi đó, họ đang làm công việc của một người truyền bá văn hóa.

Gắn ẩm thực với từng địa phương

Mỗi địa phương cần xác định những giá trị ẩm thực đặc trưng có khả năng trở thành sản phẩm du lịch.

Một món ăn sẽ có giá trị lớn hơn nếu du khách có thể tìm hiểu cả nơi nó sinh ra, nguyên liệu tạo nên nó và cộng đồng đang gìn giữ nó.

Hỗ trợ cộng đồng người Việt ở nước ngoài

Các nhà hàng Việt ở nước ngoài có thể trở thành những “điểm cầu” tự nhiên để đưa văn hóa Việt Nam đến với công chúng sở tại.

Cần tăng cường kết nối giữa các nhà hàng, đầu bếp, doanh nghiệp thực phẩm, vùng nguyên liệu và hoạt động xúc tiến thương mại, văn hóa, du lịch.

Câu chuyện Linh Anh tại Canada là một ví dụ cụ thể cho vai trò đó.

Tăng cường kể chuyện bằng truyền thông số

Một món ăn có thể trở thành nội dung văn hóa hấp dẫn nếu câu chuyện được kể chính xác, sinh động và có chiều sâu.

Nhưng cần đặc biệt tránh việc thổi phồng nguồn gốc, gán ghép những câu chuyện chưa được kiểm chứng hoặc biến truyền thuyết thành sự thật lịch sử.

Từ một món ăn đến một thương hiệu quốc gia

Điều đáng suy ngẫm nhất từ câu chuyện Linh Anh không phải là chuỗi nhà hàng đã có bốn cơ sở.

Điều đáng chú ý hơn là hành trình đó bắt đầu từ những món ăn rất bình dị trong đời sống gia đình Việt Nam.

Phở, bún riêu, bún bò Huế, các món cơm và bún không phải những sản phẩm được tạo ra để phục vụ hoạt động quảng bá quốc gia. Chúng xuất phát từ đời sống.

Nhưng khi được chế biến tử tế, giữ đúng bản sắc và đưa đến một thị trường quốc tế, chúng trở thành những sản phẩm có khả năng tạo ra đồng thời giá trị kinh tế và giá trị văn hóa.

Đó chính là sức mạnh đặc biệt của ẩm thực.

Một ngành kinh tế có thể tạo ra doanh thu.

Một sản phẩm văn hóa có thể tạo ra bản sắc.

Nhưng ẩm thực có khả năng kết hợp cả hai.

Kết luận: Đã đến lúc nhìn ẩm thực như một nguồn lực phát triển

Ẩm thực Việt Nam đang có một lợi thế đặc biệt: bản sắc đủ rõ để nhận diện, sự đa dạng đủ lớn để khám phá và khả năng thích ứng đủ tốt để tiếp cận nhiều thị trường.

Những dữ liệu và hoạt động quảng bá trong thời gian gần đây cho thấy vị thế quốc tế của ẩm thực Việt Nam đang được củng cố. VietnamPlus ghi nhận Việt Nam đang hướng tới việc biến ẩm thực thành một sản phẩm du lịch cốt lõi; trong khi những câu chuyện về các thương hiệu Việt ở nước ngoài cho thấy món ăn truyền thống có thể trở thành sản phẩm kinh doanh trong môi trường quốc tế.

Nhưng tiềm năng không tự biến thành sức mạnh.

Muốn đi xa, ẩm thực Việt Nam cần đồng thời:

Giữ bản sắc – bảo đảm chất lượng – kể đúng câu chuyện – xây dựng thương hiệu – mở rộng thị trường.

Nếu làm tốt, một món ăn Việt Nam không chỉ được biết đến vì ngon.

Nó có thể trở thành lý do để một du khách tìm đến Việt Nam, trải nghiệm Việt Nam, hiểu hơn về Việt Nam và quay trở lại.

Khi đó, những giá trị được hình thành trong căn bếp của mỗi gia đình Việt Nam sẽ không chỉ được gìn giữ như một phần di sản văn hóa, mà còn có thể trở thành nguồn lực kinh tế, sản phẩm du lịch và một thành tố của sức mạnh mềm quốc gia.

Nguyễn Mạnh Hiền, UVBCH Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam

Nguồn tham khảo

1. Báo Tin tức – TTXVN, “Ẩm thực Việt Nam khẳng định sức hút tại thành phố đa văn hóa nhất thế giới của Canada”, ngày 16/8/2026.
2. VietnamPlus – TTXVN, “Vietnam looks to turn culinary acclaim into tourism revenue”, ngày 22/7/2026.
3. VietnamPlus – TTXVN, “Cultural storytelling seen as key to strengthening Vietnam’s culinary brand”, ngày 20/7/2026.
4. VietnamPlus – TTXVN, “Vietnam positions cuisine as core national tourism product”, ngày 2/3/2026.
5. VietnamPlus – TTXVN, “Vietnamese cuisine gains global spotlight through leaders’ street food moments”, ngày 29/4/2026.
6. VietnamPlus – TTXVN, “Vietnamese culinary dishes make impact around the world”, ngày 5/1/2025.
7. VnExpress, “35% khách Việt đi du lịch vì đồ ăn ngon”, ngày 23/7/2026.